In bijna elk huis zit een deur die nooit opengaat. Een zijdeur naar de gang, de deur naar de kelder, een tuindeur achter de bank, de deur van een garage waar al jaren geen auto meer in staat. Men gaat ervan uit dat zo'n deur het nog wel doet, omdat hij niets te verduren heeft gehad. Dat is precies verkeerd om: voor sluitwerk is stilstand geen rust maar het begin van het einde.
Waarom dat juist bij die deur misgaat
Een slot dat dagelijks wordt gebruikt, houdt zich op een eigenaardige manier zelf in orde. Elke draai verplaatst de stiftjes, verdeelt het beetje vet dat erin zit en veegt vuil uit de weg. Een slot dat stilstaat heeft dat allemaal niet.
- het vet in de cilinder droogt op en verhardt tot een laagje
- de stiftjes blijven in één stand staan en komen klem te zitten
- vocht en stof zetten zich op de schoot en de sluitplaat vast
- het hout van de deur werkt met het seizoen en loopt scheef
- een scharnier zakt langzaam, zonder dat iemand het merkt
Zit er bij u een deur die al jaren niet open is geweest?
Wij krijgen hem los en zetten hem zo terug dat hij weer gewoon werkt.
Waar u het over een jaar tegenkomt
Het vervelende is dat zo'n deur zich altijd op het verkeerde moment meldt. Men wil de tuindeur voor het eerst sinds de winter open, er komt een loodgieter die bij de kelder moet, of het huis wordt verkocht en de makelaar wil alles kunnen laten zien. Dan blijkt de sleutel niet meer rond te gaan, of hij gaat rond en de deur blijft staan.
Soms is er iets erger aan de hand: de sleutel breekt. Een cilinder die jaren niet is bewogen biedt zoveel weerstand dat de sleutel het eerder opgeeft dan het slot, en dan zit er bovendien een stuk metaal in.
Dit kunt u zelf in de hand houden
Dit is een van de weinige dingen waar een paar minuten per jaar werkelijk verschil maken. Draai twee keer per jaar elke sleutel om in elk slot dat u heeft, ook in de deuren die u nooit gebruikt. Open ze even en doe ze weer dicht. Dat is alles.
Doe dat bij voorkeur in het voorjaar en in het najaar, want dan merkt u ook of de deur door het seizoen is gaan werken. Voelt u dat u moet duwen om hem te sluiten, dan is er een scharnier of een sluitplaat die bijstelling vraagt; dat is nu een kwartier werk en over twee jaar een nieuwe sluiting.
Wat u er niet in moet spuiten
De reflex is een spuitbus met kruipolie of multispray, en dat maakt het erger. Zulke middelen lossen het oude vet op maar laten zelf een vettige film achter, en die bindt het stof dat er nog in zit tot een pasta. Een paar maanden later loopt het slot zwaarder dan voorheen. Wie wil smeren, gebruikt een middel dat droog opdroogt en speciaal voor cilinders is bedoeld, en dan met een heel kleine hoeveelheid.
Is een slot al vastgelopen, dan is forceren het laatste dat helpt. Een cilinder die niet meer wil, bezwijkt eerder dan dat hij toegeeft, en dan zit u met een deur die helemaal niet meer opengaat.
Bij een oud pand nog iets extra
In de oudere panden hier zit vaak nog het oorspronkelijke slot, met een lange sleutel en een mechaniek van smeedwerk. Dat soort sloten gaat verbazend lang mee, maar zij hebben beweging nodig en zij hebben er niets aan om jaren stil te staan in een vochtige gang. Zulke sloten maken wij liever schoon dan dat wij ze vervangen: eruit, uit elkaar, ontvetten en terug. Dan loopt het vaak soepeler dan iemand zich kan herinneren.
